เมืองเทียนจินติดกรุงปักกิ่งด้านตะวันตกและติดอ่าวป๋อไฮ่ด้านตะวันออก

เชื่อว่าหลายๆท่านคงรู้จักนครเทียนจินเป็นอย่างดี จากการที่นครแห่งนี้เป็นเมืองพี่เมืองน้องกับกรุงปักกิ่ง และเป็นเมืองท่าที่ใหญ่ที่สุดในภาคเหนือของจีน นอกจากนี้ยังเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจในพื้นที่รอบอ่าวป๋อไฮ่อีกด้วย การที่นครเทียนจินเคยเป็นเขตเช่าของชาติตะวันตกในสมัยราชวงศ์ชิงต่อเนื่องมาถึงสมัยสาธารณรัฐจีนก่อนการปลดแอกเมื่อปี 1949 ทำให้นครแห่งนี้เป็นที่รู้จักของชาวตะวันตกมายาวนาน ซึ่งส่งผลดีต่อนครเทียนจินเอง เมื่อจีนเปิดประเทศในปี 1978 เทียนจินจึงเป็นเมืองที่ได้รับเงินลงทุนจากต่างชาติเป็นจำนวนมาก ทำให้เศรษฐกิจของนครเทียนเทียนจินเติบโตอย่างรวดเร็ว มีสิ่งแวดล้อมการลงทุนที่ดี โครงสร้างระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานที่เพียบพร้อม และเนื่องจากเทียนจินได้รับผลกระทบจากภาวะฟองสบู่อสังหาริมทรัพย์ค่อนข้างน้อยทำให้ต้นทุนการลงทุนและการอยู่อาศัยอยู่ในระดับค่อนข้างเหมาะสม

ในช่วงปลายปีแห่งการเฉลิมฉลองส่งท้ายปีเก่า-ต้อนรับปีใหม่จะเป็นช่วงที่ตลาดทั่วโลกกำลังคึกคักกับบรรยากาศการจับจ่ายซื้อหา เช่นเดียวกับสินค้าไทยที่จะหลั่งไหลเข้ามาในจีนสูงสุดในช่วงปลายปีถึงเกือบกลางปีของทุกปีเช่นกัน เนื่องจากเป็นช่วงเทศกาลสำคัญของจีนหลายเทศกาลที่กระตุ้นการจับจ่ายบริโภค ตั้งแต่วันปีใหม่สากล เทศกาลตรุษจีน ตามมาด้วยวันเช็งเม้ง เทศกาลตวนอู่ วันหยุดแรงงาน และเทศกาลไหว้พระจันทร์ ในบทความนี้จะขอกล่าวถึง “ลำไยแห้ง” ซึ่งเป็นสินค้าเกษตรดาวเด่นของไทยชนิดหนึ่งในจีน ซึ่งสถานกงสุลใหญ่ ณ นครเซี่ยงไฮ้ได้รับทราบข้อมูลที่น่าสนใจที่เกิดขึ้นในจีนซึ่งเป็นอุปสรรคของการส่งออกลำไยแห้งของไทยไปจีนจากผู้ที่อยู่ในพื้นที่ทั้งภาครัฐและเอกชน ศูนย์ข้อมูลธุรกิจไทยในจีน ณ นครเซี่ยงไฮ้ จึงได้ประมวลข้อมูลและความคิดเห็นที่เป็นประโยชน์ต่อการปรับปรุงระบบการค้าไทยไปจีนเหล่านี้เพื่อแบ่งปันให้ผู้ประกอบการไทยที่ทำการค้ากับจีนได้รับทราบ และเพื่อหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องได้ร่วมกันแก้ไข / ผลักดันให้ลำไยแห้งและสินค้าอื่นๆ ของไทยได้หลั่งไหลเข้าสู่จีนผ่านห่วงโซ่อุปทานที่แข็งแกร่งและยั่งยืนในระยะยาวต่อไป

อุตสาหกรรมอาหารแปรรูปและบรรจุภัณฑ์ของจีน อุตสาหกรรมอาหารแปรรูปและบรรจุภัณฑ์ของจีนยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น ปัจจุบันการแปรรูปอาหารที่ผลิตภายในประเทศจีนมีสัดส่วนเพียง 25-30% ของปริมาณการผลิตอาหารทั้งหมด  เมื่อเทียบกับบรรดาประเทศที่พัฒนาแล้วซึ่งมีอัตราการแปรรูปอาหารเฉลี่ย 90% อัตราการแปรรูปอาหารของจีนที่ค่อนข้างต่ำ  ทำให้ผลิตผลทางการเกษตรของจีนเกิดความเสียหายมากถึง 40% ของปริมาณผลิตผลทั้งหมด นอกจากนี้ การที่ชาวจีนมีรายได้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ประกอบกับชาวจีนที่อาศัยอยู่ในเมืองเปลี่ยนรูปแบบการดำรงชีวิต  นับเป็นปัจจัยหลักที่กระตุ้นให้ความต้องการบริโภคอาหารแปรรูปและอาหารกระป๋องเพิ่มขึ้น ประมาณการว่าอาหารบริโภคของคนจีนในเขตเมืองเป็นอาหารแปรรูปคิดเป็นสัดส่วน 40% ของปริมาณอาหารทั้งหมด เมื่อเทียบกับอาหารบริโภคของคนจีนในชนบทที่เป็นอาหารแปรรูปมีประมาณ 20-25%

ภาวะตลาดปัจจุบัน

ธุรกิจเฟอร์นิเจอร์ของจีนกำลังมีอัตราการขยายตัวอย่างรวดเร็ว โดยได้รับปัจจัยสนับสนุนจากการดำเนินมาตรการปฏิรูปเศษฐกิจและนโยบายเปิดประเทศ ในปี 2544 จีนทำการผลิตเฟอร์นิเจอร์รวมมูลค่าทั้งสิ้น 140,000 ล้านหยวน (ประมาณ 16,900 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ) เพิ่มขึ้นร้อยละ 16 เมื่อเทียบกับมูลค่าในปีก่อนหน้า

อุตสาหกรรมเฟอร์นิเจอร์ของจีนประกอบด้วยผู้ผลิตเฟอร์นิเจอร์ราว 50,000 ราย โดยในจำนวนนี้ราว 1,000 รายเป็นธุรกิจที่ดำเนินการในลักษณะธุรกิจร่วมทุนต่างชาติ โดยธุรกิจเอกชนท้องถิ่นที่ร่วมทุนกับต่างชาติสามารถครองตลาดส่วนใหญ่ในจีนไว้ได้ ทั้งนี้นักลงทุนต่างชาติที่เข้าไปลงทุนผลิตเฟอร์นิเจอร์ในจีนส่วนใหญ่เป็นนักธุรกิจจากฮ่องกง ไต้หวัน และ อาเซียน ซึ่งนักธุรกิจเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาธุรกิจเฟอร์นิเจอร์ของจีน

ตลาดอัญมณีและเครื่องประดับเพชรพลอยในจีน การค้าขายอัญมณีและเครื่องประดับเพชรพลอยในจีนเริ่มขึ้นในช่วงต้นทศวรรษ 1980 พร้อมกันกับที่จีนเปิดตัวสู่โลกภายนอก  ในระยะแรก ตลาดอัญมณีและเครื่องประดับเพชรพลอยมีผู้ประกอบการประมาณ 100 ราย ส่วนใหญ่ตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งทางตะวันออกของจีน และตามเมืองท่องเที่ยวต่างๆ  ในช่วงทศวรรษ 1990 ตลาดอัญมณีในจีนเติบโตอย่างรวดเร็ว  โดยมียอดขายเพิ่มขึ้นจากมูลค่า 34,400 ล้านหยวน (4,145 ล้านดอลลาร์) ในปี 2534 เป็นมูลค่า 88,000 ล้านหยวน (10,602 ล้านดอลลาร์) ในปี 2543  คิดเป็นอัตราการเพิ่มขึ้นราว 1.6 เท่าตัว  ในจำนวนนี้ เป็นยอดจำหน่ายอัญมณีรวมทั้งสิ้นราว 1 ล้านชิ้น  รวมมูลค่าทั้งสิ้นราว 10,000 ล้านหยวน (1,205 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ)

ปัจจุบัน ธุรกิจอัญมณีและเครื่องประดับของจีนประกอบด้วยบริษัทผู้ผลิตท้องถิ่นของจีนจำนวนราว 500 แห่ง และธุรกิจร่วมทุนกับต่างชาติจำนวนประมาณ 1,000 แห่ง  นอกจากนี้ยังมีร้านค้าปลีกที่วางจำหน่ายสินค้าอัญมณีและเครื่องประดับอยู่จำนวนกว่า 10,000 ร้านทั่วประเทศ  ส่งผลให้ธุรกิจค้าปลีกอัญมณีในจีนมีตลาดขนาดใหญ่พอสมควร

ผัก-ผลไม้จีน : คู่ค้าสำคัญ ... คู่แข่งที่น่ากลัว

ในการเดินทางเยือนจีนอย่างเป็นทางการระหว่างวันที่ 18-19 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมาพ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรีได้เดินทางเข้าพบคณะผู้นำจีน โดยนายกรัฐ มนตรีได้พบปะกับนายจู หรง จี นายกรัฐมนตรีจีน ซึ่งนายกรัฐมนตรีจีนประกาศว่าจีนจะลดภาษีผัก-ผลไม้เหลือ 0% ให้กับไทยถือเป็นสัญญาณที่ดีมากที่จะขยายไปสู่สินค้าเกษตรประเภทอื่นๆ ในอนาคต นับว่าเป็นการนำร่องเขตการค้าเสรีระหว่างไทย-จีน โดยเป็นลักษณะที่เรียกว่า “Early Harvest” โดยหลังเซ็นสัญญาภาษีนำเข้าผัก-ผลไม้จะเหลือ 0% ทันที หลังจากนี้ไปรัฐมนตรีพาณิชย์ของ 2 ประเทศจะต้องไปเจรจากันต่อเพื่อให้ได้ข้อยุติโดยเร็ว เพื่อให้มีผลบังคับใช้ ซึ่งเท่าที่ประมาณการน่าจะเป็นประมาณเดือนเมษายนนี้หรืออาจจะเร็วกว่านั้น

ค้าขายในจีนแบบแฟรนไชส์

การที่จีนเป็นตลาดขนาดใหญ่ที่มีศักยภาพสูงที่สุดในโลก ซึ่งประกอบไปด้วยประชากร 1.3 พันล้านคน  โดยมีจำนวนผู้บริโภคที่อยู่ในวัยต่ำกว่า 20 ปีถึงราว 413 ล้านคน และมีอัตราการขยายตัวของรายได้สำหรับการใช้จ่ายของเศรษฐกิจในเมืองที่เติบโตอย่างรวดเร็ว ทำให้ประเทศจีนกลายเป็นศูนย์กลางของการลงทุนต่างชาติ   อีกทั้ง เมื่อจีนเข้าเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลก (World Trade Organization: WTO) ในปลายปี 2544 ก็ยิ่งทำให้ตลาดจีนมีแรงดึงดูดมากขึ้น ทั้งนี้เพราะข้อผูกมัดที่จีนมีต่อองค์การการค้าโลก ทำให้สินค้านำเข้าจำนวนมากมีอัตราภาษีที่ลดลงกว่าแต่ก่อน (บางรายการสินค้ามีอัตราภาษีเป็นศูนย์) วันนี้เศรษฐกิจจีนจึงเปิดกว้างต้อนรับทุกคน    คำถามพื้นฐานที่ผู้ประกอบการทุกคนคำนึงถึงจึงได้แก่

♦  คุณพร้อมสำหรับการแข่งขันแล้วหรือยัง
♦  คุณมีอะไรที่จะแข่งขัน และ
♦  คุณจะแข่งขันอย่างไร

ความร่วมมือการค้า-ลงทุนไทยจีนยังคึกคักต่อเนื่อง ล่าสุดผู้บริหารเมืองจี๋หนาน ประสานสมาคมส่งเสริมการค้าอาเซียนเชิญชวนผู้ประกอบการคนไทย 500 บริษัท เข้าร่วมงานแสดงสินค้าแถมค่าบูธฟรี มณฑลฝูเจี้ยนขนทัพนักธุรกิจ 70 คน ดูลู่ทางการค้า-ลงทุนไทยเมษายนนี้ ขณะที่สองบริษัทยักษ์ผลิตแป้งมันสำปะหลังและผลิตภัณฑ์นมเล็งลงทุนในไทย

นายสุขุม เลาวัณย์ศิริ นายกสมาคมส่งเสริมการค้าอาเซียน เปิดเผยกับ "ฐานเศรษฐกิจ" ว่าเมื่อเร็วๆนี้ได้รับการติดต่อจากเมืองจี๋หนาน ซึ่งเป็นเมืองหลวงมณฑลซานตง สาธารณรัฐประชาชนจีน ให้ทางสมาคมจัดหาผู้ประกอบการคนไทย 400-500 บริษัท ไปร่วมงานแสดงสินค้าที่เมืองจี๋หนาน โดยทางเมืองจี๋หนานจะเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายสถานที่หรือบูธแสดงสินค้าให้ทั้งหมดสำหรับสินค้าที่จะเข้าร่วมงานแสดงสินค้าที่เมืองจี๋หนาน มณฑลซานตง สามารถเข้าร่วมงานได้ทุกประเภทสินค้า เพราะปกติแล้วสินค้านำเข้าจากประเทศไทยไปยังแต่ละมณฑลของจีนจะผ่านมณฑลกวางตุ้งเป็นหลักและส่งไปจำหน่ายยังมณฑลอื่นๆ ซึ่งทำให้ต้องมีค่าใช้จ่ายขนส่งเพิ่มขึ้นอีก เวลานี้แต่ละมณฑลของจีนเริ่มที่จะนำเข้าสินค้าจากประเทศไทยโดยตรง โดยเฉพาะมณฑลซานตงมีท่าเรือชิงเตาและต้าเหลียน ส่วนสินค้าที่ทางมณฑลซานตงมีความต้องการเป็นพิเศษคือสินค้าหมวดอาหารและเกษตรทั้งหมด เพราะเป็นมณฑลที่ติดกับภูเขามีอากาศหนาวเย็นตลอดทั้งปี ไม่สามารถทำการเกษตรได้ ผลไม้ขึ้นชื่อของมณฑลนี้จึงเป็นผลไม้เมืองหนาวคือแอปเปิลกับสาลี่ ส่วนผลไม้เมืองร้อนต้องนำเข้า จึงเป็นโอกาสของประเทศไทย
"ขณะนี้สมาคมอยู่ระหว่างเจรจากับผู้ว่าการเมืองจี๋หนาน เพื่อขอให้ความช่วยเหลือเพิ่มเติมแก่ผู้ประกอบการคนไทยที่จะไปร่วมงานแสดงสินค้าอาทิ ขอค่าที่พักฟรี เพราะว่าสมาคมมีความตั้งใจจะเชิญชวนผู้ประกอบการเอสเอ็มอีของไทยที่มีความสนใจเปิดตลาดจีน เนื่องจากเวลานี้มีผู้ประกอบการเอสเอ็มอีของไทยจำนวนมากฐานะยังไม่แข็งแกร่งและยังไม่มีตลาดรองรับ หากได้รับความช่วยเหลือจากจีนจะเป็นประโยชน์อย่างมาก โดยคาดว่าจะได้ข้อสรุปเร็วๆ นี้"

ตั้งแต่ปีนี้เป็นต้นมา การส่งออกผลิตผลการเกษตรไปยังอาเซียนของเมืองจางโจว มณฑลฝูเจี้ยนเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเพิ่มมากกว่าระยะเดียวกันของปีที่แล้วเกือบร้อยละ 50 ทำให้อาเซียนกลายเป็นตลาดส่งออกผลิตผลการเกษตรที่ใหญ่ที่สุดของเมืองจางโจว ผลิตภัณฑ์ส่งออกของเมืองจางโจวที่ส่งไปยังอาเซียนที่สำคัญมีอาหารกระป๋อง ผลไม้สด ผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำ และผักสด ในช่วง 3 เดือนแรกของปีนี้ ยอดการค้าส่งออกผลิตภัณฑ์ 4 อย่างดังกล่าวของเมืองจางโจวมีกว่า 80 ล้านดอลล่าร์สหรัฐ คิดเป็นร้อยละ 83 ของการส่งออกผลิตผลการเกษตรทั้งหมด

เมื่อเขตการค้าเสรีจีน-อาเซียนเปิดขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 มกราคมปี 2010 เป็นต้นมา ตลาดขนาดใหญ่ที่ครอบคลุมพื้นที่ 11 ประเทศได้เปิดโอกาสทางการค้าที่น่าดึงดูดใจยิ่งตามข้อกําหนดของ"ข้อตกลงทางการค้า"ดังกล่าว ผลิตภัณฑ์สินค้าและการบริการของจีนจะเข้าตลาดประเทศอาเซี่ยนได้อย่างราบรื่นภายใต้สภาพภาษีเป็นศูนย์ ไม่ต้องมีโควตาและเงื่อนไขการอนุมัติให้เข้าตลาดได้รับการปรับปรุงให้ดีขึ้น สภาพเช่นนี้ย่อมเป็นผลดีต่อการขยายการส่งออกไปยัง 10 ประเทศอาเซี่ยนของวิสาหกิจจีน ลดต้นทุนของวัตถุดิบ ชิ้นส่วนและอุปกรณ์ที่นําเข้ามาจากอาเซี่ยน ดึงดูดการลงทุนจากอาเซี่ยน